Kolombiya Karayipleri, plajlar ve esintilerden çok daha fazlasıdır: yerli halkların, Afrika mirasının ve İspanyol geleneğinin canlı bir karışımıdır ve bu, insanların giyim ve dans biçimlerinde çok açık bir şekilde görülmektedir. Karayiplerin geleneksel kostümleri tam olarak bu kültürlerin kesişme noktasından doğar ve festivallerde, karnavallarda ve halk kutlamalarında gururla sergilenir.
Bu bölgede geleneksel kıyafetler sadece bir süs değil, aynı zamanda sıcak ve nemli iklimi, deniz kenarındaki yaşamı, tarlalardaki çalışmayı, köleleştirilmiş Afrikalıların anısını ve Wayúu, Arhuaco veya Kogui gibi yerli halkların direnişini anlatan bir kimlik işaretidir.
Karayip bölgesinde günlük ve özel günler için giyilen kıyafetler
Kolombiya Karayiplerinde günlük yaşamda giyim, sıcağa uygun olarak tasarlanmıştır: yumuşak kumaşlar, sade kesimler ve havalandırma ve rahatlık için bol giysiler tercih edilir. Erkekler genellikle açık veya parlak renklerde hafif pamuklu veya keten gömlek ve keten veya hafif pantolon giyerler. Birçoğu, ok kamışından el yapımı olan ve ulusal bir sembol haline gelen vueltiao şapkasıyla kıyafetlerini tamamlar.
Bolívar bölgesinde , folklorik etkinlikler veya geleneksel gösteriler söz konusu olduğunda, tipik bir erkek kıyafeti beyaz pantolon, beyaz gömlek, San Jacinto tarzı bir sırt çantası, vueltiao şapkası ve abarca (deri sandalet) içerir. Kadınlar ise, çağdaş modadan etkilenen şehir kıyafetlerinden oldukça farklı olan, dans için ideal uzun, dökümlü etekler giyerler.
Bolívar'daki San Jacinto kasabasından gelen San Jacinto sırt çantası , birçok dans kostümünde yer alan bir unsurdur. Köylü ve yerli topluluklar tarafından elle dokunan bu çanta, vücuda çapraz olarak takılır ve özellikle cumbia veya fandango gibi danslarda koreografinin hareketine entegre edilir.
Sahil bölgesinde, kırsal kesimlerde deri sandalet kullanımı da yaygındır ; ancak birçok dansta katılımcılar hem gelenek gereği hem de yerde veya platformda dönüşler, zıplamalar ve yoğun ayak hareketleri yapabilme özgürlüğü nedeniyle yalınayak dans etmeyi tercih ederler.
Cumbia kostümü: Kolombiya Karayiplerinin sembolü
Cumbia, belki de Kolombiya Karayiplerinin en sembolik dansıdır ve kökenleri sömürge döneminde yerli, Afrika ve İspanyol ritimlerinin harmanlanmasına dayanmaktadır. Kostümleri , hem yerel halk gösterilerinde hem de uluslararası gösterilerde geleneksel Karayip kıyafetleri tartışılırken önemli bir referans noktası haline gelmiştir.
Kadınların kıyafetleri genellikle beyaz veya ekose desenli (çoğunlukla kırmızı ve beyaz) geniş, dökümlü bir etekten oluşur; etek ucu kurdeleler, danteller ve fırfırlarla süslenmiştir. Bluz genellikle omuzları açıkta bırakan bir yakaya ve kabarık kollara sahiptir ; etekle uyumlu fırfırlar ve aplikelerle süslenmiştir. Dansçılar saçlarını büyük kırmızı çiçeklerle süsler, genellikle hacimli küpeler ve dikkat çekici kolyeler takarlar ve geleneksel cumbia'da bir demet mum veya yakılmış bir adak mumu tutarlar; bu, partnerleriyle yaptıkları baştan çıkarıcı hareketlerin merkezinde yer alır.
Erkekler daha sade ama aynı derecede sembolik giyinirler: genellikle pamuklu beyaz pantolon ve gömlek , belirgin bir önlüklü yuvarlak yakalı bir gömlek ve en önemli aksesuar olarak "rabo e' gallo" (horoz kuyruğu) olarak bilinen kırmızı bir fular. Ayrıca vueltiao şapkası ve çoğu durumda yanlarında asılı duran dokuma yerli bir sırt çantası da takarlar. Ayırt edici bir özellik ise dansçıların yalınayak performans sergilemesidir; bu da toprağa ve dansın kırsal kökenlerine olan bağlantıyı güçlendirir.
Geleneksel Porro kostümü: şenlikli zarafet
Porro, köleleştirilmiş siyahi insanların "porro" adı verilen konik davullar etrafında yaptığı bir dans olarak ortaya çıkmıştır . Zamanla geliştirilmiş ve bugün hem bir halk dansı hem de Kolombiya Karayiplerindeki festivallerde ve fuarlarda bando takımları tarafından çalınan bir ritim olarak varlığını sürdürmektedir.
Sahne porrosunda kadınların kıyafetleri parti elbisesine benzer. Kalçaya kadar oturan ve ardından çok bollaşan, açık renklerde veya çiçek desenli ve canlı tonlarda yapılmış bir etek giyerler . Bu, önü düşük kesimli ve geniş, dantel uçlu kollu üç çeyrek kollu bir bluzla tamamlanır. Saç modeli genellikle çiçeklerle süslenmiş bir topuzdur ve kıyafet uzun küpeler, beyaz boncuklu kolyeler ve yine gece gösterisinin olmazsa olmaz bir parçası olan bir demet mumla tamamlanır.
Porro dansçısı, parlak renkli pamuklu pantolon veya iki parçalı beyaz bir takım elbise giyer; bunun üzerine göğsünde pileler veya detaylar bulunan açık renkli bir gömlek giyer. Vueltiao şapkası ve renkli bir fular da olmazsa olmazdır. Bu görüntü, dansın karakterine ve bando müziğinin belirgin rolüne mükemmel şekilde uyan, ciddiyet ve şenlikli neşenin bir karışımını yansıtır.
Fandango ve kıyafetleri: renk patlaması
Karayip fandango'su , kıyı şeridinin bir diğer popüler dansıdır ve özellikle Sincelejo'da (Sucre) 20 Ocak kutlamaları gibi festivallerde sıkça görülür; bu kutlamalarda fandango dansçıları ve grupları geçit töreni yapar. Dans, coşkulu neşesi ve kadınların danstaki belirgin rolüyle karakterize edilir.
Fandango için geleneksel kadın kostümü genellikle iki çarpıcı parçadan oluşur : belden oturan ve kalçalardan aşağıya doğru genişleyen, parlak renkli çiçek desenli uzun, dökümlü bir etek ve genellikle eteği tamamlayan bir renkte, bol fırfırlı, havza tarzı hacimli bir bluz. Dansçı döndüğünde ve eteği kaldırdığında hareketi vurgulamak için fırfırlar dantelle tamamlanır.
Bölgenin diğer danslarında olduğu gibi, saçlar ikako çiçekleri veya diğer göz alıcı çiçeklerle süslenir , büyük küpeler takılır ve birçok geleneksel koreografide, özellikle dans gece yapıldığında, kadın bir demet mum tutar. Alevlerin parıltısı ve renkli etekler güçlü bir görsel etki yaratır.
Fandango dansında erkeklerin giyimi daha sadedir, ancak Karayip folklorunun temel unsurlarını korur: beyaz pantolon ve uzun kollu gömlek , boyun fuları, vueltiao şapkası ve omuza asılmış kıyı tarzı sırt çantası. Cumbia ve diğer danslarda olduğu gibi, dansçıların hızlı dönüşler ve enerjik adımlar atabilmeleri için kumda veya toprakta çıplak ayakla hareket etmeleri yaygındır.
Mapalé: çılgın bir dans için sade bir kıyafet.
Mapalé, güçlü Afrika kökenli, erotik ve coşkulu bir dans olup, başlangıçta mapalé adı verilen bir balığın yakalanmasının kutlanmasıyla bağlantılıydı. Başlangıçta, balıkçılar tarafından davul ve şarkılar eşliğinde gece yapılan bir iş dansı olarak icra ediliyordu ve zamanla şenlikli ve şehvetli bir dansa dönüştü.
Mapalé koreografisi, hem erkeğin hem de kadının son derece enerjik hareket ettiği, zıplamalar, yere düşmeler, kalça, omuz ve gövdenin neredeyse hiç duraksamadan çok hızlı hareket ettiği , erkek ve kadın arasında sembolik bir yüzleşmeye dayanmaktadır . Bu nedenle, kostümlerin maksimum hareket özgürlüğü sağlaması ve mümkün olduğunca hafif olması gerekir.
Dansçıların kostümleri, parçalar açısından oldukça sade ancak görsel olarak çarpıcı: canlı renklerde (kırmızı, sarı, yeşil, mavi) kısa saten bir etek , birkaç sıra fırfır veya farklı renklerde fırfırlarla süslenmiş ve aynı kumaştan yapılmış, yine fırfırlı bir korse veya üst. Bu kıyafet, vücudun büyük bir bölümünü açıkta bırakarak dansın gücünü ve şehvetini vurguluyor.
Adam, parlak ve zıt renklerde, diz hizasında saten pantolon giyer . Genellikle gömlek giymez; bu, dansın kas yapısını ve fiziksel gücünü vurgulamak içindir. Hem erkekler hem de kadınlar mapalé'yi tamamen yalınayak yaparlar; bu, davulların ritmiyle daha doğrudan bir bağlantı kurmayı ve zıplama ve ayak vurma hareketlerinin sıralanmasını kolaylaştırır.
Müzikal olarak, mapalé'ye alegre davulu, llamador davulu, tambora ve marakas veya guache'den oluşan bir vurmalı çalgılar topluluğu eşlik eder . Hareketlerinin hızı ve yoğunluğu nedeniyle birçok kişi ona "çılgınlığın ritmi" der ve davulların sesiyle tetiklenen bir tür kolektif trans hali yarattığı söylenir.
Bullerengue: ölçülülük ve kadın gücü
Bullerengue, Kolombiya Karayip kıyılarından köken alan ve Palenque de San Basilio'dan (Bolívar) kaçan kölelerin torunlarıyla yakından bağlantılı bir müzik ve dans türüdür . Kadınların başrol oynadığı, şarkılı bir dans olup, başlangıçta ergenlik ritüellerinin ve diğer topluluk kutlamalarının bir parçasıydı.
Diğer daha gösterişli dansların aksine, bullerengue kostümü genellikle şarkıcıların seslerinden veya şarkıların mesajından dikkat dağıtmamak için nispeten basittir. En geleneksel versiyonda, kadın fırfırlı ve kayık yakalı kolsuz bir bluz ile çok geniş ve uzun bir etek giyer; her ikisi de beyazdır . Bazen çiçekli etekler ve kabarık kollu bluzlar da giyerler, ancak genel tasarım sade kalır.
Kadınlar saçlarını çiçeklerle veya türbanlarla süsler ve büyük halka küpeler takarlar. Bu kıyafet, günlük yaşam, atalardan kalma anılar ve toplumsal direnç gibi temaları ele alan bullerengue şarkılarının içe dönük ve derin doğasıyla uyumlu, bir asalet ve sadelik karışımını yansıtır.
Bullerengue'ye eşlik eden erkekler genellikle beyaz gömlek ve pantolon , şapka ve sandalet giyerler. Dans içindeki varlıkları daha mütevazı olsa da, sahne tablosunun bir parçasıdırlar ve kutlamanın ritüel atmosferini güçlendirirler. Enstrümantasyon esas olarak ritmik ancak yoğun bir vuruş sağlayan davul ve el çırpmalarına dayanır.
La Guajira'daki Wayuu kostümleri: Karayipler'de yerli kimliği
Kolombiya'nın en kuzeyinde, La Guajira bölgesinde , dilini, geleneklerini ve elbette geleneksel kıyafetlerini en iyi korumuş yerli gruplardan biri olan Wayuu halkı yaşamaktadır. Kıyafetleri, hem canlı renkleri hem de güçlü sembolizmi nedeniyle Kolombiya Karayiplerinin ikonik bir görüntüsü haline gelmiştir.
Wayuu kadınları, Guajira çölünün sıcağına dayanacak şekilde serin kumaşlardan yapılmış, ayak bileklerine kadar uzanan, uzun ve bol bir tunik türü olan manta adı verilen dökümlü bir giysi giyerler . Bu giysiler genellikle geometrik desenler veya canlı renklerle süslenir ve çoğu durumda dünya görüşlerinin unsurlarını yansıtır. Bu kıyafet, çeşitli boyut ve renklerde yün püsküllerle süslenmiş kendine özgü sandaletlerle tamamlanır.
Bu yün püsküller sadece dekoratif amaçlı değildir: boyutları ve dizilimleri, bir kadının toplum içindeki sosyal statüsünü, yaşını veya hayatının belirli aşamalarını gösterebilir. Bu şekilde, Wayuu kıyafeti aynı zamanda grubun üyelerinin nasıl yorumlayacağını bildiği görsel bir dil işlevi de görür.
Erkeklerin kıyafetleri arasında, bele bağlanan dikkat çekici bir kuşakla tamamlanan bir peştamal bulunur . Wayuu erkekleri başlarında, genellikle tavus kuşu tüyüyle sonlanan, parlak renkli dokuma bir şapka olan casquete veya carracha takabilirler . Geleneksel olarak, birçoğu kısmen alışkanlıktan, kısmen de yaşadıkları kurak ortama uyum sağlamak için yalınayak yürür.
Güzelliklerinin ötesinde, Wayuu battaniyeleri, sandaletleri, peştamalları ve şapkaları kültürel bir direniş biçimini temsil eder. Bu eserler, bu halkın geleneklerini şiir, müzik, dans ve el sanatları aracılığıyla korumak ve tanıtmak amacıyla her yıl düzenlenen Wayuu Kültür Festivali gibi etkinliklerde sergilenir.
Kolombiya Karayipleri'ne özgü geleneksel kostümler, Wayuu battaniyelerinden cumbia eteklerine ve porro, mapalé, fandango ve bullerengue gibi danslara ait kıyafetlere kadar uzanarak, yerli, Afrika ve Avrupa kökenlerinin, sıcak iklimin ve bölgenin şenlikli ruhunun bir karışımını yansıtan çeşitli bir mozaik oluşturuyor. Bu giysileri ve anlamlarını anlamak, Karayipler'in kültürel kimliğiyle bağlantı kurmanın ve festivallerinin, danslarının ve kutlamalarının neden Kolombiya'nın kuzey kıyısının canlı kalbi olmaya devam ettiğini anlamanın doğrudan bir yoludur.